JURY-RAPPORT JAN ROËDE PRIJS 2014

    De schilderijen en tekeningen van Vincent Both hebben volgens de jury een indrukwekkende beeldendekwaliteit: de kleuren, de expressiviteit, de verdeling en vulling van het vlak, het lijnenspel en de presentatie (met gebruikmaking van verschillende materialen) spreken de beschouwer van dit werk direct aan. De intuïtieve spontaniteit waar de creatie van deze werken uit voortkomt slaat neer in kleuren, lijnen en vormen waarin de zoektocht van de kunstenaar tot rust komt. Even lijkt het dan alsof deze vormen er altijd al geweest zijn en altijd zullen zijn, terwijl zij toch de frisheid van het nieuwe en de beweeglijkheid van het levende behouden.

  Veel werken lijken hun oorsprong te vinden in een duistere, maar niet negatief-donkere plek die diep in de kunstenaar zelf verborgen ligt. De creatieve zoektocht lijkt van daaruit begonnen te zijn, een spontane maar beheerste verkenning met kleur en tekening. De beelden waarin de diepte zich dan uitdrukt getuigt van een even krachtige als gevoelige vrijheid. Ze lijken vertrouwd, maar zijn tegelijk ook vreemd, anders, wonderlijk, numineus.

  Deze schilderingen lijken afkomstig van een esoterische outsider, maar na de centrale tentoonstelling van Gioni op de Biennale van 2013 is dit soort werk plotseling in het centrum van de aandacht komen te staan.

  Een motief dat in veel werken van Both terugkeert zijn ogen: de vormen, kleuren en lijnen op het doek of paneel zijn in een fijnzinnig spel aan het oog geadresseerd, terwijl die ogen veelal ook het onderwerp zijn. Ogenschijnlijk niet altijd in positieve zin, bijvoorbeeld als Vincent Both ze schildert als zwarte gaten, geketend aan een brein dat geportretteerd wordt als een kolonie eigenzinnige wormen of als een bundel duistere bliksemschichten. Andere schilderijen zijn eerder plantaardig van aard. In een schitterend paneel met een rood-oranje plant heerst een meer optimistische sfeer, zoals ook in het verstilde gipsreliëf van ontkiemend zaad in regenboogkleurige mandorla’s. Op zulke momenten roept het werk van Both een uitspraak in herinnering waarmee de Zen-boeddhist Jan Roëde zijn ware aard omschreef: “uitdrukking te geven aan het bewust zijn van de goddelijke glimlach is mijn voldoening”.

  De rust zoekende creatieve geest waar het werk van Vincent Both in al zijn subtiliteit, verfijning en coloriet uit is ontstaan, is zeker verwant aan de bevrijdende onbevangenheid die het kunstenaar- schap van Jan Roëde kenmerkte. De jury en het bestuur van de Jan Roëde Stichting zijn dan ook zeer verheugd dat 100 jaar na zijn geboorte de eerste Jan Roëde Prijs kan worden uitgereikt aan de talentvolle schilder en geestverwant die Vincent Both zich in zijn eindexamenwerk heeft getoond.

  Namens de jury van de Jan Roëde Prijs